Czym są strefy zasięgu w ergonomii?

Koniec dnia, sztywny kark, napięte barki – i nie masz pojęcia dlaczego? Może myślisz, że to po prostu efekt siedzenia. Ale często chodzi o to, jak masz ustawioną myszkę, klawiaturę i inne rzeczy na biurku. Właśnie tutaj wchodzą do gry strefy zasięgu.

Czym są strefy zasięgu?

W ergonomii strefy zasięgu to przestrzenie wokół Ciebie, w których możesz wygodnie sięgnąć po potrzebne rzeczy. Dzielą się na 4 strefy poziome i 3 pionowe.

Strefy zasięgu opierają się na wytycznych DSE (Display Screen Equipment), które chronią osoby pracujące codziennie przy ekranach. Zasada jest prosta: im dalej sięgasz od swojej naturalnej pozycji siedzącej, tym bardziej obciążasz mięśnie i stawy. Źle zorganizowane stanowisko pracy to jedna z najczęstszych przyczyn napięcia karku i barków po całym dniu przy biurku. Wpływa to też na koncentrację, energię i produktywność.

4 typy poziomych stref zasięgu

Żeby dobrze zrozumieć poziome strefy zasięgu, wyobraź sobie pierścienie rozchodzące się od Twojego ciała. Każdy kolejny pierścień wpływa na to, jak komfortowo się czujesz.

Strefa 1

Strefa komfortu albo strefa podstawowa – to przestrzeń tuż przed Tobą, w której sięgasz po wszystko przedramieniem, a ramiona pozostają rozluźnione przy ciele. Nadgarstki proste.

Tutaj trzymaj rzeczy, których używasz najczęściej. Klawiatura i myszka należą do Strefy 1 – i Twoja poranna kawa też. Wiemy, że sięgasz po nią często!

Strefa 2

Tu wychodzisz z najwygodniejszej pozycji – ręka zaczyna się prostować. To dobre miejsce na rzeczy, których używasz tylko od czasu do czasu: butelkę z wodą, notatnik, do którego zaglądasz kilka razy na godzinę, albo drugi ekran.

Strefa 3

Kiedy wyprostowujesz ręce w pełni sięgasz Strefy 3. Tu pasują rzeczy, których używasz kilka razy dziennie – kabel do ładowania albo lampka. Jeśli zauważysz, że sięgasz po coś z tej strefy często, przesuń to bliżej siebie.

Strefa 4

Strefa 4 to maksymalny zasięg. Jeśli regularnie tam sięgasz, prawdopodobnie coś na Twoim biurku nie powinno się tam znajdować Jedyny wyjątek to telefon, jeśli nie potrzebujesz go do pracy. Warto zostawić go celowo w Strefie 4 – daleko od rąk, daleko od rozproszenia.

Poziome ergonomiczne strefy zasięgu to ogólne wytyczne oparte na przeciętnej osobie – każde ciało jest inne. Traktuj te odległości jako punkt wyjścia i dopasuj je tak, żeby było Ci wygodnie. Health and Safety Executive (2013) zaleca między innymi trzymanie myszki w zasięgu ręki, utrzymywanie prostych nadgarstków i unikanie niewygodnych lub powtarzalnych ruchów sięgania.

3 typy pionowych stref zasięgu

Pionowe strefy zasięgu działają tak samo – tylko zamiast pierścieni na boki wyobraź sobie warstwy ułożone nad i pod łokciami. Każda warstwa pokazuje, ile Twoje ciało musi pracować, aby sięgnąć po coś na tej wysokości.

Strefa A

Obszar, w którym przedramiona leżą mniej więcej poziomo do blatu biurka. Oczy znajdują się na tej samej wysokości co górna krawędź ekranu.

Strefa B

Przestrzeń nieco powyżej Strefy A do wysokości barków lub poniżej do połowy uda. Na przykład półka tuż nad monitorem albo szuflada, którą otwierasz kilka razy dziennie. Od czasu do czasu – jak najbardziej, ale nie do ciągłego użytku.

Strefa C

Wszystko powyżej barków lub poniżej kolan to Strefa C. Najwyższa półka, po którą musisz się wyciągać, albo kabel na podłodze. Jeśli za każdym razem musisz unosić ręce albo pochylać plecy – wykorzystuj tę strefę tylko do przechowywania.

Pionowe ergonomiczne strefy zasięgu to również ogólne wytyczne – każde ciało jest inne. Traktuj je jako punkt wyjścia i dopasuj do swoich potrzeb.

Jak ustawić strefy zasięgu?

Kiedy rozumiesz swoje strefy zasięgu, łatwiej zauważysz problemy w ustawieniu stanowiska i poprawisz je, zanim staną się poważniejsze.

Zacznij od krzesła

Wysokość siedziska wpływa na wszystko inne – jeśli jest źle ustawiona, całe stanowisko wypada ze Strefy A. Najłatwiej zacząć od wyboru ergonomicznego fotela biurowego.

Kiedy dobrze go wyregulujesz masz dobry punkt wyjścia – ale wysokość biurka musisz dostosować osobno, żeby wszystko znajdowało się w Strefie A. Nie wiesz, który fotel Desktronic wybrać? Przeczytaj więcej o fotelach ergonomicznych, które prawidłowo wspierają ciało.

Dodaj uchwyt na monitor

Dzięki niemu ustawisz ekran dokładnie tam, gdzie powinien być w Strefie A – bez zajmowania dodatkowego miejsca na biurku. Twoja strefa zasięgu zostaje wolna na klawiaturę i myszkę.

Wybierz biurko z regulacją wysokości

Biurko regulowane elektrycznie pomaga utrzymać się w Strefie A, niezależnie od tego, czy siedzisz, czy stoisz. Jeśli rozważasz swoje opcje, nasz przewodnik po wyborze biurka podnoszonego to dobry punkt wyjścia, a zalety biurka do pracy na stojąco mogą poprawić zarówno komfort, jak i koncentrację.

Najczęstsze błędy 

• Myszka na innej wysokości niż klawiatura. Różnica wysokości powoduje ciągłą rotację barku – trzymaj oba na tym samym poziomie.
• Monitor za daleko lub za wysoko. Pochylasz się do przodu albo napinasz kark, nawet o tym nie wiedząc. Dopasowanie wysokości biurka to pierwszy krok do rozwiązania problemu.
• Klawiatura za daleko. Jeśli przesuniesz ją do tylnej krawędzi swojego biurka stojącego, Twoje ręce przez cały dzień pracują poza Strefą 1. Trzymaj ją tuż przy krawędzi blatu.